Avrupa Birliği Hükümet ve Devlet Başkanları, 8- 10 Aralık 2000 tarihlerinde Nice’te toplandı ve kurucu antlaşmalarda önemli değişiklikler Öngören Nice Antlaşması Taslak Metnini imzaladılar. Üye devletlerin kendi anayasal prosedürleri uyarınca onaylanma aşaması tamamlanarak Şubat 2003′te yürürlüğe girecek olan bu antlaşma değişikliği taslağı, temelde yeni genişleme dalgasını karşılayabilmek ve AB’nin etkin biçimde işlemesini sağlamak için gerekli kurumsal reformları öngörmekte, AB kurumlarının üye sayıları ve yapıları üzerinde değişiklikler getirmekteydi.
Asli yapısal kurumlar olan Avrupa Parlamentosu, AB Bakanlar Konseyi, Avrupa Komisyonu, Avrupa Toplulukları Adalet Divanı, Avrupa Sayıştayı ve işlevsel kurumlar arasında yer alan Ekonomik Sosyal Komite, Bölgeler Komitesi gibi organların üye sayıları, genişleme dikkate alınarak yeniden düzenlenmekte; Antlaşmaya ekli “Avrupa Birliğinin Genişlemesi Hakkında Bildiri” ise, kurumsal yapı üzerinde değişiklikleri yürürlüğe giriş tarihleri ile birlikte içermektedir. Burada, ayrıca, 2010 yılına kadar Avrupa Birliği kurumsal yapısının alacağı şekil üzerinde bir projeksiyona yer verilmekte; Türkiye hariç diğer aday devletlerin de katılımı ile 27 üyeli bir AB için Avrupa Parlamentosu, AB Bakanlar Konseyi, Avrupa Komisyonu vs. üye sayıları öngörülmektedir. Burada, özellikle, nitelikli oy çokluğu yönteminde ülkelerin sahip olduğu nitelikli oy oranları üzerinde bir değişime gidildiği ve büyük devletlerin etkisini arttırıcı bir yaklaşımın benimsendiği görülmektedir.
Söz konusu kurumsal yapı reformları arasında, Amsterdam Antlaşması ile getirilen “güçlendirilmiş işbirliği” ilkesi ile ilgili düzenlemelere, AB vatandaşlarının oturma ve seyahat hakları ile ilgili düzenlemelere, ayrımcılığın kaldırılması, temel haklar, vize, sığınma hakkı ve göç konularında, Avrupa Merkez Bankasının statüsünde, ortak ticaret politikası ve sosyal hükümlerde, çevre politikasında, üçüncü ülkelerle ekonomik, mali ve teknik işbirliği ilişkilerinde. Ortak Güvenlik ve Savunma Politikasında ve Cezai Konularda Polis ve Adli işbirliğine Dair Hükümler konularında bazı değişikliklere ve yeniliklere yer verilmektedir.
Bundan başka, Nice Zirvesinde bir “Avrupa Temel Haklar Şartı” hazırlanarak AB kurumları tarafından imzalanmış ve AB üyesi ülkelerin de incelemesine sunulmuştur. Hukuki niteliği ve bağlayıcılığı şu an için belirsiz olan bu belge, daha çok bir niyet beyanı görünümündedir ve üye devletlerin ve bazı organlarının AB müktesebatı içinde belirli bir temel haklar katalogu bulunmayışından kaynaklanan rahatsızlıklarını bir ölçüde de olsa ortadan kaldırma, kurucu antlaşmaların ana-yasalaşma sürecinde ve böylece siyasi birliğe dönüşme yolunda yeni bir adım oluşturma hedeflerine yöneliktir.
(S. Baykal)